طراحی آموزشی با الگوی تلفیقی
طرح درس عبارت است از برنامه ریزی و سازمان دادن به مجموعه فعالیت هایی که معلم در رابطه با هدف های آموزشی ،محتوای درس و توانایی های دانش آموزان برای یک زمان مشخص تدوین می کند.
گام اول: تحلیل و تعیین هدف های آموزشی
هدف ها،غایات و نتایج حاصل از آموزش اند که مدرسه یا سازمان های آموزشی به منظور دستیابی به آن ها آموزش را ارائه می دهند.هدف های آموزشی بیان کننده وضعیت مطلوب در یک رویداد آموزشی هستند.
هدف های خوب باید دارای ویژگی های زیر باشد:
1- دانش آموز محور باشد.
2- هدف ها باید توصیفی از نتایج یادگیری باشند.
3- صریح، روشن و قابل فهم باشند.
4- در سطح کلیت مناسب بیان شوند.
5- قابل مشاهده و اندازگیری باشند.
1-1- تعیین هدف های کلی:
به نتایجی که انتظار می رود در پایان یک جلسه یا دوره آموزشی عاید دانش آموزان شود،هدف کلی گفته می شود.این هدف ها معمولا به صورت کلی و مبهم و قابل تعبیر وتفسیر بیان می شوند.
2-1- تعیین هدف های کلی به هدف های جزئی:
برای تعیین مراحل رسیدن به هدف های کلی باید آن هدف ها ،جزئی تر و ریزتر گردند.
3-1- تبدیل هدف های جزئی به هدف های رفتاری:
هدف رفتاری عبارتی است که مقصود معلم را از آموزش در قالب رفتار نهایی با بازده یادگیری دانش آموزان بیان می کند.
هدف های رفتاری دارای چهار ویژگی زیر می باشند:
1-مخاطب معینی دارند.
2- فعل آن ها رفتاری است .
3- شرایط انجام رفتار یا عملکرد باید مشخص شود.
4- معیار و درجه قابل قبول دقیقا مشخص شود.
مثال: دانش آموز بدون استفاده از راهنمایی های معلم حداقل5 مورد از مسائل آخر فصل را حل نماید.
مخاطب شرایط معیار شرایط فعل رفتاری
4-1-تعیین رابطه ی بین اهداف آموزشی
ارتباط هدف های آموزشی معمولا به سه صورت امکان پذیر است:
الف)ارتباط متوالی:یعنی هدف های پایین تر پیش نیاز هدف های بالا ترند.
ب)ارتباطموازی:اهداف و فعالیت های آموزشی نسبت به یکدیگر تقدمی ندارند ومی توان آن ها رادرعرض هم آموزش داد.
ج)ارتباط تلفیقی:اهداف حالت ترکیبی دارند یعنی ارتباط بخشی از فعالیت ها متوالی و ارتباط برخی از آنها موازی است.
گام دوم :تحلیل وتعیین موقعیت آموزشی :
1-2-تعیین ویژگی های فراگیران
الف)تعیین ویژگی های عمومی
ب)تعیین رفتار ورودی
(به مجموعه ی اطلاعات ،مهارتها،قابلیت ها و تواناهایی که فراگیران باید داشته باشند تا بتوانند درس جدید را فرا بگیرند رفتار ورودی گفته می شود.)
2-2- ارزشیابی تشخیصی
در طراحی سوالات ارزشیابی تشخیصی ،علاوه بر سوالات رفتار ورودی ،سوالاتی از درس جدید هم مطرح می گردد تا علاوه بر سنجش رفتار ورودی نقطه آغازین تدریس نیز مشخص شود.
3-2-تعیین فعالیت آموزشی:
الف) فعالیتهای معلم
ب) سازمان دهی گروه های یاددهی – یادگیری
باید توجه داشت که دستیابی به کدام هدف ها به صورت فردی میسر است و کدام یک به تعامل بین یادگیرندگان نیاز دارد .و کدام هدف ها با تعامل بین معلم و یاد گیرندگان قابل دسترسی است .
ج)تعیین فعالیت های دانش آموزان
از قبیل :بحث کردن ،پاسخ دادن ،آزمایش کردن ،تهیه گزارش ،مطالعه منابع و ...
د)تنظیم زمان وفضا
گام سوم: تحلیل و تعیین محتوا و وسایل آموزشی :
1-3- انتخاب محتوا :
معلم باید برای انتخاب محتوا به موارد زیر توجه داشته باشد :
1- آیا با کار گیری این محتوا رفتارهای مورد انتظار ، در فرا گیران پرورش می یابد ؟
2- آیا محتوا بر اساس توانایی های ذهنی وعملی دانش آموزان تهیه شده است ؟
3- آیا محتوا از توالی لازم برخوردار است؟
4-آیا محتوابا زمان پیش بینی شده تدریس مطابقت دارد ؟
5-آیا مفاهیم ،اصول ونظریه های بیان شده در محتوا درست هستند؟
2-3 انتخاب روش تدریس مناسب
3-3 – انتخاب رسانه ها و وسایل آموزشی مناسب
به طور کلی معیار های زیر در انتخاب رسانه ها برای تدریس مورد توجه قرار می گیرند:
1-ارتباط با اهداف،محتوا و موقعیت آموزشی
2-کیفیت فنی(شاخص بودن ، سهولت استفاده تهیه از وسایل در دسترس ،هماهنگی متن و اجزائ عناصر)
3-میزان تاثیر در سهولت یادگیری و عمق بخشیدن به آن
4- متناسب بودن با توانایی های فراگیران
5-قابلیت رجوع(تنوع و میزان استفاده از آن در فرایند آموزش)
6-کیفیت ظاهری(ظرافت ،زیبایی و جذابیت)
7- مقبولیت علمی
8-تعاملی بودن
9- انعطاف پذیری
10-سادگی
11- هزینه
گام چهارم: تحلیل وتعیین نظام ارزشیابی
بایستی نوع و معیارهای ارزشیابی در ابتدای سال یا هر نیم سال تحصیلی به طور صریح به اطلاع دانش آموزان رسانده شود.